Σπάνιο εύρημα: Οι Κέλτες έκαναν εγχειρήσεις στο κρανίο πριν 2.300 χρόνια

Ένα εντυπωσιακό εύρημα στην Πολωνία αποκαλύπτει πόσο προχωρημένες ήταν οι ιατρικές γνώσεις των Κελτών πριν από 2.300 χρόνια. Οι αρχαιολόγοι εντόπισαν ένα σπάνιο σιδερένιο εργαλείο που φαίνεται να χρησιμοποιήθηκε σε εγχειρήσεις στο κρανίο — μια πρακτική γνωστή ως τρυπανισμός, που στόχευε στην ανακούφιση πίεσης ή στην «απελευθέρωση» κακών πνευμάτων, σύμφωνα με τις δοξασίες της εποχής. 

Όπως διαβάζουμε στο LiveScience, το εύρημα εντοπίστηκε στο αρχαιολογικό σημείο Łysa Góra, στην περιοχή της Μαζοβίας, και θεωρείται ένα από τα πιο βόρεια σημεία παρουσίας Κελτών στην Ευρώπη. Το εργαλείο έχει σχήμα μοναδικό και φέρει λεπίδα που καταλήγει σε αιχμή, γεγονός που υποδηλώνει ότι κάποτε συνδεόταν με ξύλινη λαβή. 

Πώς οι Κέλτες ανέπτυξαν πρωτόγονες αλλά λειτουργικές ιατρικές τεχνικές

Η τεχνική ακρίβεια στην κατασκευή του αποκαλύπτει τη δεξιοτεχνία των Κελτών μεταλλουργών, οι οποίοι ήταν διάσημοι για τα όπλα και τα κοσμήματά τους. Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, το εργαλείο προοριζόταν για ιατρική χρήση — πιθανότατα για να ανοίγουν μικρές οπές στο κρανίο, μια πρακτική που συναντάται σε πολιτισμούς από τη Νότια Αμερική μέχρι τη Μεσόγειο.

Ο τρυπανισμός, που προέρχεται από την ελληνική λέξη «τρυπάω», είναι μία από τις αρχαιότερες χειρουργικές επεμβάσεις που έχει γνωρίσει η ανθρωπότητα. Εφαρμοζόταν ήδη από τη Νεολιθική εποχή, με ποικίλες τεχνικές: ξύσιμο, διάτρηση ή κοπή του κρανίου με πέτρινα και μεταλλικά εργαλεία. Οι Κέλτες φαίνεται πως προτιμούσαν την τεχνική της προσεκτικής απόξεσης, μια μέθοδο που επέτρεπε καλύτερο έλεγχο και μικρότερο κίνδυνο τραυματισμού του εγκεφάλου.

Η ανακάλυψη που αλλάζει την εικόνα για τους Κέλτες

Αν και δεν έχουν εντοπιστεί σκελετοί με εμφανή σημάδια τέτοιας επέμβασης στη συγκεκριμένη τοποθεσία, παρόμοια εργαλεία που έχουν βρεθεί σε κελτικούς τάφους σε άλλες περιοχές της Ευρώπης αποδεικνύουν ότι οι επεμβάσεις αυτές πραγματοποιούνταν συχνά. Η διαδικασία μάλιστα είχε διπλό χαρακτήρα: από τη μία πιθανώς για θεραπευτικούς λόγους, όπως για τραύματα ή ημικρανίες, και από την άλλη με έντονη τελετουργική διάσταση, καθώς θεωρούσαν ότι μπορούσε να απομακρύνει «κακές δυνάμεις» από το σώμα.

Η Łysa Góra είναι μια εξαιρετικά σημαντική τοποθεσία, που είχε ερευνηθεί αρχικά τη δεκαετία του 1970, αλλά τα τελευταία χρόνια οι έρευνες έχουν αποφέρει νέα, πολύτιμα ευρήματα. Το 2024 οι αρχαιολόγοι εντόπισαν εκατοντάδες αντικείμενα, ανάμεσά τους ένα σπάνιο κελτικό κράνος από λεπτό φύλλο χαλκού, ενώ φέτος προστέθηκαν στη συλλογή καρφίτσες, λόγχες, τσεκούρια και μεταλλικά εξαρτήματα ιππασίας.

Η αποκάλυψη του εργαλείου τρυπανισμού θεωρείται ακόμη πιο σπάνια από το κράνος, καθώς ελάχιστα τέτοια αντικείμενα έχουν βρεθεί σε κελτικές εγκαταστάσεις. Η ύπαρξή του δείχνει ότι η κοινότητα που κατοικούσε εκεί δεν ήταν τυχαία: περιελάμβανε άτομα με εξειδικευμένες γνώσεις, όπως γιατρούς ή ιερείς, αλλά και τεχνίτες ικανούς να κατασκευάζουν περίπλοκα εργαλεία.

Οι ανασκαφές αποκάλυψαν ότι το οχυρωμένο χωριό προϋπήρχε της άφιξης των Κελτών, οι οποίοι εγκαταστάθηκαν εκεί τον 4ο αιώνα π.Χ. Όταν όμως έφτασαν, ανέπτυξαν μια δυναμική μεταλλουργική και εμπορική δραστηριότητα. Τα ίχνη χαλκού και σιδήρου, τα εισαγόμενα αντικείμενα και τα θραύσματα από κεχριμπάρι δείχνουν ότι η Łysa Góra εξελίχθηκε σε σημαντικό εμπορικό κόμβο της εποχής.

Η ανακάλυψη του εργαλείου προσθέτει ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ της κελτικής παρουσίας στην κεντρική Ευρώπη, φανερώνοντας ότι οι Κέλτες δεν ήταν μόνο πολεμιστές, αλλά και λαός με βαθιά τεχνογνωσία, ιατρική και πνευματική.